पाल्पा:= यतिबेला पाल्पाका किसान चैते धान रोपाइँमा मस्त छन् । स्थानीय तहको निर्वाचन नजिकिदै जाँदा नेताहरु भोट माग्न गाउँ–गाउँ पुगिरहेका बेला पाल्पाका किसानलाई भने चैतेधान रोपाइँको चटारो छ । पाल्पाका विभिन्न फाँटहरुमा धमाधम चैतेधान रोपाइँ भइरहेको छ । चैतको टन्टलापुर गर्मीमा यहाँका किसान धान रोप्नमै व्यस्त छन् ।
महिलाहरु हरियो धानको विउँ काढ्न र रोप्नमा व्यवस्त देखिन्छन् भने पुरुषहरु खेत हिलाउन, आली गरा मिलाउनमै व्यस्त छन् । कतै किसानले हल गोरु लगाएर खेत जोतिरहेका छन् भने कतै गोरुको सट्टा ट्याक्टरको प्रयोग गरी हिलो फेटेका देखिन्छ । खेतमा किसान धान रोप्नमै मस्त छन् भने उता नेताहरु स्थानीय निर्वाचन लक्षित कार्यक्रम गर्दै मतदातासँग भोट मागिरहेका छन् ।
फागुन महिनामा विउ राखेर चैत महिनामा हिउँदे धान रोप्ने प्रचलन पाल्पामा छ । यहाँ नियमित रुपमा कुलो लाग्ने र प्रशस्त पानी भएका खोला नालाका फाँटहरुमा चैते धान रोप्ने गरिन्छ । यहाँ ६ सय २० हेक्टरमा चैत्रे धानको खेती गरिन्छ भने ७ सय कृषकले चैते धान लगाउँदै आएको कृषि ज्ञान केन्द्र पाल्पाकी प्रमुख कामना अधिकारीले बताउनुभयो ।
रामपुरमा ५ सय रोपनी क्षेत्रफलमा धान खेती गरिन्छ । निस्दी गाउँपालिकामा करिब २८ हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धानखेती गरिन्छ । यहाँको ढुङ्गानाबेंसी,गल्धाफाँट, भोटाहा, लामेदमार, मुढाबास, दुनिडमारलगायतका क्षेत्रमा धान लगाउने गरिन्छ । बगनासकाली गाउँपालिकाको पोखराथोक, चिर्तुङ्गधारा, यम्घालगायतका क्षेत्रका केही कृषकले पनि धान लगाउने गरेका छन् । कुनै बेला चैते धानले मात्र हरियाली हुने माडीफाँटमा भने हिजोआज धान कम मात्रमा लगाउने गरिएको छ ।
पूर्वखोला गाउँपालिकाको देवीनगर, जल्पा, रिङ्गनेरह क्षेत्रमा पनि चैते धान लगाइन्छ । पूर्वखोला गाउँपालिकाको पूर्वखोला फाँटका अधिकांश किसानहरु वर्षाैदेखि चैते धानमा आर्कषित हँुदै आएका छन् । पूर्वखोलाबासीले घरको धान प्रयोग गर्न कार्तिक महिना नै कुर्न पर्दैन, असार साउनमा पनि नयाँ धान भित्र्र्याएर आम्दानी गर्न सक्छन् । आफुले जानेदेखि नै हिउँदे धान रोप्दै आएका विरकोटका कृषक धनबहादुर सारुले बताउनुभयो ।
असारमा हुँदै आएको धान रोपाइँ चैत्र महिनामा पनि देख्न पाउँदा नयाँ पुस्ता भने दंग छन् । कृषिमा आधुनिक प्रविधिसँगै बेमौसमी खेतीको प्रयोग बढ्दै गएको पाइन्छ । असारमा प्रशस्त मात्रामा नयाँ उत्पादन नहुने, खडेरी, गर्मी मौसमसँगै शुरु भएको बर्षा याममा भोकमरी तथा अनिकाल बढ्ने समयमा हिउँदे धानको उत्पादनले धेरै परिवारको छाक टर्ने, भोकमरी र अनिकाल हट्ने भएकाले नियमित रुपमा हिउँदे चैते धान लगाउँदै आएको पूर्वखोलाकी मिना कामुले बताउनुभयो ।
यस्तै रम्भा गाउँपालिकाको हुँगी क्षेत्रमा पनि धान धेरै उत्पादन हुने गर्दछ । त्यस्तै तानसेनको माडी फाँट, अर्गेली, तिनाउ गाउँपालिकाको कचल, झ्याङ्ला, रिब्दीकोट र रैनादेवी छहराका तल्ला फाँटहरुमा धान खेती गरिदै आइएको छ । चिउराका लागि चैते धान राम्रो मानिन्छ । देशमा दिनहँु खाद्यान्न उत्पादन घट्दै गएको, आयात बढ्दै गएको समयमा हिउँदे धान खेतीले केही रुपमा भएपनि उत्पादन बृद्धि गरी आयात घटाउने छ । सरकारले आधुनिक कृषि प्रविधिमार्फत सिंचाइको सुविधा प्रदान गरेमा कृषकहरुलाई हिउँदे धान खेतीमा आर्कषित गराउन सकिने प्रशस्त सम्भावना देखिन्छ ।
विगतका वर्षमा गोरुले जोत्ने र हिल्याउने काम गर्दा ढिला सुस्ती हुन्थ्यो, तर आजभोलि गोरुको काम ट्याक्टरले गर्न थालेपछि रोपाइँ छिटो भएको रम्भाका कृषक रामप्रसाद बस्याल बताउनुहुन्छ । विश्वभर फैलिएको कोरोना महामारीका कारण घर छोडेर बाहिर गएका व्यक्तिहरु गाउँ फर्किएका र जिल्लाका केहि स्थानीय सरकारहरुले जमिन बाँझो राख्न नपाइने नीति बनाएका कारणले पनि यसपालि बाँझा खेतहरुमा पनि धान रोपाइँ भइरहेको छ ।
